Velicina slova
Prijava

Finansijer

Ministarstvo

Realizator projekta

Grlica

Opština Pirot

SO Pirot

Park pirode Stara planina

 

Stara planina

Područje Stare planine proglašeno je za Park prirode „Stara planina“ 1997. godine, odnosno na predlog Zavoda za zaštitu prirode Srbije, Vlada Republike Srbije donela je Uredbu o zaštiti Parka prirode „Stara planina“ ( „Službeni glasnik RS “, broj 19/1997), kojom je Stara planina stavljena pod zaštitu kao prirodno dobro od izuzetnog značaja, svrstano u I kategoriju.

Park prirode „Stara planina“ stavljen je pod zaštitu kao područje izuzetno vredno sa stanovišta raznovrsnosti biljnog i životinjskog sveta i njihovih zajednica, geomorfoloških, geoloških, hidroloških i hidrogeoloških osobenosti i pojava sa prisustvom tradicionalnog oblika života i kulturnih dobara. Ukupna zaštićena površina PP „Stara planina“ iznosi 142.219,64 ha.

Prema Studiji zaštite Stare planine (Zavod za zaštitu prirode Srbije, 2003. godina), prostor zaštićenog prirodnog dobra Stara planina odlikuje se izrazitim vertikalnim smenjivanjem vegetacije, a biljni pokrivač predstavljaju različite i brojne asocijacije. 

 

Sprovedenim istraživanjima od strane Zavoda za zaštitu prirode Srbije utvrđeno je da:

  • floristički, Stara planina, spada u bogatija područja Srbije, gde se nalazi 1.195. taksona vaskularne flore, kao i 51 vrsta mahovina, što u odnosu na nacionalnu floru čini 34% od utvrđenog broja, odnosno na Staroj planini raste 24,5% biljnih vrsta od ukupnog fonda flore Srbije;

  • Stara planina je značajniji centar tercijalnih i endemo-reliktnih biljnih vrsta, koje su se zadržale u klisurama, kao i glacijalnih relikata i endema na visokim delovima planine;

Ekosistemski diverzitet čine 52 biljne zajednice raspoređene u 10 klasa, 18 redova i 26 sveza, od kojih su 24 šumske i žbunaste, a 28 zeljaste.

Botanički značajna područja na Staroj planini su :

  • najviši planinski delovi (Orlov kamen, Ravno bučje, Kadibogaz, Prevoj Sveta Nedelja, Midžor, Babin zub, Žarkova čuka, Vražja glava, Kopren, Tri čuke, Arbinje, Draganište, Bratkova strana);

  • planinska područja gde su očuvane specifične šumske zajednice (Golema reka)

  • klisure i kanjoni (Suvi do, Papratni do, kanjon Timočke reke, Topli do)

  • brdsko područje Golina.

 

Na Staroj planini su razvijene reliktne polidominantne šumske zajednice, koje izgrađuju biljne vrste endemskog i reliktnog karaktera, a kao posebno vredna područja do sada su izdvojeni rezervati:

  • Strogi prirodni rezervat „Draganište“ kojim je obuhvaćen ekosistem smrčevih šuma Picetum excelsae serbicum Rudski 1949., koji izgrađuje tipičan pojas na Staroj planini.

  • Strogi prirodni rezervat „Golema reka“ koji obuhvata autohtonu šumsku zajednicu tipa prašume koju sačinjava zajednica planinske bukve Luzulo-Fagetum serbicum, a namenjen je za očuvanje genofonda;

Strogi prirodni rezervat „Vražja glava“ koji predstavlja značajan lokalitet u delu šumskog kompleksa Stare planine, na kojem je moguće pratiti spontani razvoj i sukcesiju biljnih vrsta koje su u njenom sastavu, a posebno planinskog javora (Acer heldreichii), kao endemita Balkanskog poluostrva. U tim šumama raste i retka biljna vrsta Pirola minor. Strogi prirodni rezervat „Tri čuke“ kao najinteresantniji jer obuhvata retku subalpsku zajednicu bora krivulja (Pinetum mughi) na najvišim vrhovima i predstavlja jedino nalazište bora krivulja koje je do sada sačuvano. Strogi prirodni rezervat „Smrče“ (Arbinje), izdvojen zbog najočuvanijih i najlepših smrčevih šuma na Staroj planini i u Srbiji uopšte. Uz monodominantnu šumsku zajednicu smrče Piceutm abietis montanum postoji tipična tresavska, sfagnumska zajednica sa stalno prinavljanim tresetom uz izvore i potoke, opisana kao Ass.Carici –Sphagno-Eriophoretum R.Jov.1978. Strogi prirodni rezervat „Kopren“ koji predstavlja nalazište biljaka iz porodice mesožderki Drosera rotundifolia L. i Pinguicula sp..

 

Na području Stare planine zastupljena su četiri bioma u okviru čijih staništa je raznovrsna fauna koja prati vertikalnu zonalnost, a ogleda se kroz bogastvo:

  • faune dnevnih leptira, utvrđeno je 116 vrsta dnevnih leptira od kojih su 22 novoutvrđene a 6 vrsta predstavlja glacijalne relikte);
  • herpetofaune, jer od ukupno 46 vrsta koliko se predpostavlja da naseljava područje Srbije, ustanovljeno je 18 vrsta herpetofaune, od čega 6 vrsta pripada klasi vodozemaca, a 12 vrsta klasi gmizavaca;
  • ihtiofaune, predstavljene sa 26 vrtsa, a posebno čitavo područje Stare planine predstavlja salmoidni region;
  • faune ptica, predstavljene sa 203 vrste, što je najveći diverzitet faune ptica na bilo kojoj planini Srbije, bivše Jugoslavije i većem delu Blkana. Stara planina je uključena u registar područja od međunarodnog značaja za ptice Evrope - IIBA (International birds areas) (Grimmett &Jones, 1989), sa površinom od 44.000 ha;
  • faune sisara, zastupljene sa 30 vrsta među kojima se posebno ističu Spermophilus citellus (tekunica), Chionomys nivalis (snežna voluharica), Lynx lynx (ris) i Ursus arctos (medved).

 

Spomeničko nasleđe Stare planine, kao odraz duhovnosti i tragova življenja stanovništva, ogleda se po:

  • prisustvu tragova praistorijskih, antičkih i rimskih ostataka, fragmentarno sačuvanih i izmeštenih sa prvobitnih lokacija;

  • kasnosrednjevekovnim manastirskim celinama, čije su arhitektura, slikarstvo i neposredno okruženje jedinstvene za šire područje;

  • mnogobrojnost pojedinačnih sakralnih objekata, podignutih većinom krajem XIX i početkom XX veka, na temeljima starijih svetilišta, koji pripadaju tipu mirskog seoskog hrama, skromnije umetničke obrade;

  • prisustvu brojnih lokaliteta: stablo-zapis, „litijski“ krst ili saborište sa sakralnim obeležjem koji se tradicionalno obilaze i aktivno neguju;

  • mnogobrojnim etno-objektima: kuće, plvnje, ambari i dr. sa karaterističnim arhitektomskim sklopom za ovo područje, koji datiraju s kraja XIX i početka XX veka, među kojima su privredni objekti sada većinom van funkcije.

Park prirode „Stara planina“ regionalno pripada istočnoj Srbiji i administartivno se prostire na teritoriji četiri opštine: Zaječar (9.958 ha), Knjaževac (57.968 ha), Pirot (63.194ha) i Dimitrovgrad (11. 099 ha).

Planinski masiv Stare planine sastoji se iz Zaglavka i Visoka, u kojima dominiraju vodotoci Trgiviški i Beli Timok, odnosno Toplodolska reka i Visočica.

Prema makrorejonizaciji u Prostornom planu Republike Srbije (1996) prostor Stare planine je klasifikovan kao izuzetno vredno prirodno područje od nacionalnog, međudržavnog značaja (pogranično područje), međunarodnog (rezervat biosfere-MAB, IBA ... područje) i sa izrazitim geomorfološkim i biogeografskim karakteristikama, na kojem su se očuvali karakteristični predstavnici pojedinih primarnih i sekundarnih, za zaštitu značajnih ekosistema retkih i ugroženih vrsta.

Izvor: Srbija šume

Prema Uredbi o zaštiti Parka prirode „Stara planina“ o Parku prirode se stara Javno preduzeće za gazdovanje šumama „Srbijašume“.

 

Login Form